Nếu thế hệ 7x, 8x thậm chí là đầu 9x đang cố gắng vật lộn từng ngày để có cơ hội thăng tiến, để cuộc sống trở nên tốt đẹp hơn, thì một bộ phận giới trẻ cuối 9x và 10x lại không như thế. Họ lựa chọn buông bỏ tất cả, không cắm đầu vào làm việc để có nhà có xe, hay cơ hội thăng tiến, lựa chọn một cuộc sống bình thường, thậm chí là “được ngày nào hay ngày ấy”. Liệu lối sống liệu có phải đến từ những áp lực khủng khiếp từ cuộc sống?

 

Khi còn là một cậu học sinh cấp 3 tại thị trấn nhỏ phía đông Trung Quốc, Li Xiaoming đã mơ được chuyển tới chốn đô thành phồn hoa để có một cuộc sống tốt hơn.

Nhưng giờ khi đã 24 tuổi, Li chỉ muốn nghỉ ngơi mà thôi!

Khắp Trung Quốc, những thanh niên trẻ giống như Li nhiều vô số kể. Họ mệt mỏi, kiệt quệ trước sức ép “cơ bản” của xã hội: vào đại học, kiếm việc làm, rồi lại chạy đua để thăng tiến. Chán nản, họ rộ lên một xu hướng sống mới, buông bỏ tất cả, đến đâu hay đến đấy

 

Những cuộc thảo luận xung quanh việc giới trẻ phải đối mặt với một cuộc cạnh tranh đầy tàn khốc để có được công việc hấp dẫn nhất – chủ yếu là trong ngành công nghệ hoặc các công việc văn phòng. Trong khi đó với việc Trung Quốc đang tiến hành chiến lược cắt giảm quyền lực của các doanh nghiệp tư nhân, công chúng cũng ngày càng cảnh giác với văn hóa làm việc đến kiệt quệ “996” (9h sáng đến 9h tối, 6 ngày/tuần). Thông thường, các công ty và startup công nghệ yêu cầu nhân viên phải làm việc với số giờ gấp đôi – thậm chí là hơn – so với các công việc bình thường khác.

 

Thay vì chọn phấn đấu, nhiều người trẻ quyết định buông xuôi

 

Nhưng bi kịch một nỗi, xu hướng này không chỉ tồn tại ở Trung Quốc. Tại các nước Á Đông, người trẻ cũng đang dần cảm thấy mệt mỏi về chuyện phải cố gắng làm việc chăm chỉ, trong khi thứ thu lại được thì ít ỏi. Tại Hàn Quốc, giới trẻ đang từ bỏ ý định phải kết hôn và mua nhà. Ở Nhật Bản, họ bi quan về tương lai của đất nước đến mức từ bỏ mọi sự cố gắng và ham muốn vật chất của bản thân. Ở Việt Nam, để một nhân viên văn phòng có thể mua được căn chung cư tối thiểu 2 phòng ngủ 1 phòng khách trị giá tầm 2 tỉ, thì thời gian không biết là mấy chục năm nữa! 

“Người trẻ đang kiệt sức. Họ chẳng hiểu vì sao mình phải làm việc chăm chỉ như vậy,” – trích lời Lim Woon-teak, giáo sư xã hội học tại ĐH Keimyung, Hàn Quốc.

 

Áp lực khiến cả một thế hệ muốn buông xuôi

Li đã từng dành cả ngày ở trường để học. Trong kỳ thi đại học, cậu đạt được điểm số trong top 0,37% các trường trung học tỉnh Sơn Đông. Cậu kiếm được bằng thạc sĩ tại một trong 3 trường luật hàng đầu của Trung Quốc, và rồi mong muốn sẽ được nhận vào một công ty luật quốc tế danh giá đặt trụ sở tại Bắc Kinh.

Nhưng khi đăng ký xin thực tập hồi tháng 3/2021, Li bị khoảng hơn 20 công ty luật quốc tế chối từ. Thay vào đó, cậu phải vào làm thực tập sinh tại một công ty luật trong nước.

“Cuộc cạnh tranh (giữa tôi và các thực tập sinh khác) là rất khốc liệt,” – Li trải lòng. “Khi nhìn vào những cậu sinh viên vẫn đang nỗ lực để được vào các công ty luật danh giá ấy, tôi cảm thấy mệt mỏi và chẳng còn muốn tham gia nữa.”

 
Đối mặt với mỗi người là áp lực quá lớn đến từ cạnh tranh khốc liệt để có được một công việc tốt

 

Lối sống buông xuôi giống như một thứ gì đó cộng hưởng với Li. Quá mệt mỏi vì phải tranh đấu, Li quyết định buông xuôi, từ bỏ nỗ lực, chỉ làm những gì đơn giản và tối thiểu nhất trong kỳ thực tập của mình.

“Nhiều người giỏi hơn tôi, làm cũng chăm hơn tôi, vậy nên tôi thấy rất áp lực. ‘Tang ping’, về cơ bản, là vừa lòng với hiện trạng, không tham vọng, không nỗ lực làm việc nữa.”

 

 

Dẫu vậy, không thể phủ nhận sự thật rằng áp lực mà giới trẻ Trung Quốc phải đối mặt là rất lớn. Như trong năm 2021, sẽ có khoảng 9,09 triệu sinh viên tốt nghiệp từ các trường đại học và phải tìm việc làm – theo số liệu từ Bộ giáo dục Trung Quốc. Nhưng ngay cả khi tìm được việc, họ còn phải đối mặt với những thách thức như lịch làm việc quá dày đặc – đặc biệt là ở các tập đoàn công nghệ lớn, nơi lưu hành văn hóa làm việc “996”. 

Mới đây, tòa án tối cao của Trung Quốc cảnh cáo rằng bất kỳ hình thức ép nhân viên làm việc quá giờ sẽ là vi phạm luật lao động, nhằm xử lý văn hóa làm việc được cho là đã giúp các công ty công nghệ Trung Quốc vươn lên đỉnh cao. Nhiều người trẻ đang làm việc cho các công ty như vậy – theo Terence Chong, phó giáo sư kinh tế tại ĐH Hong Kong, Trung Quốc (CHUK).

“Họ cạnh tranh với nhau, rất khốc liệt,” – Chong nhận định. Sự cạnh tranh này là lý do vì sao dù không muốn, họ cũng vẫn phải ép mình làm việc quá giờ để bắt kịp tập thể.

 

Mệt mỏi đến sự cạnh tranh và luôn phấn đấu để không bị tụt lại phía sau so với cả một tập thể

 

Áp lực này cũng không chỉ dừng lại ở ngành công nghệ. Tony Tang – giáo sư đại học 36 tuổi tại Quảng Đông cho biết chính bản thân anh cũng cảm thấy mệt mỏi vì phải làm việc tới 12h mỗi ngày, suốt cả tuần.

 

Giá nhà tăng lên cũng góp phần khiến áp lực ngày càng trở nên nặng nề. Tính trên diện tích, trung bình chi phí cho mỗi mét vuông đất ở tại Bắc Kinh đã tăng hơn gấp đôi trong vòng 6 năm tính đến năm 2019. Cùng giai đoạn ấy, thu nhập trung bình năm của cả thành phố chỉ tăng 66%.

“Dù có làm chăm chỉ cỡ nào thì vẫn rất khó để mua được nhà,” – Terence Chong thẳng thắn nói. “Trong một xã hội, nếu thấy hy vọng từ chuyện làm việc chăm chỉ có thể mua được nhà, bạn sẽ làm việc. Nhưng khi hy vọng chẳng thấy đâu, thì bạn sẽ muốn buông xuôi.”

 

Hôn nhân gia đình hay con cái – tất cả đều là gánh nặng

 

Với Trung Quốc, “buông xuôi” là một xu hướng mới. Nhưng ở các nước Đông Á, giới trẻ đã chịu đựng điều này nhiều năm trời, và nó dẫn đến những quyết định tiêu cực.

Ở tuổi 22, Shin Ye-rim đã từ bỏ ý định kết hôn, sinh con hay mua nhà. “Tôi nghĩ vấn đề lớn nhất là giá nhà tăng quá cao,” – Shin, sinh viên ĐH Yonsei danh giá tại Seoul cho biết. Cô cũng nói mình chẳng thể biết bản thân liệu có nuôi nổi một đứa trẻ hay không.

Năm 2011, báo chí Hàn Quốc xuất hiện khái niệm “sampo” – tạm dịch là “tam buông bỏ”, ám chỉ một thế hệ buông bỏ hẹn hò, kết hôn và sinh con. Năm 2014, họ bổ sung thêm vấn đề mua nhà và quan hệ xã hội vào danh sách này, và một khái niệm khác ra đời. Đó là “opo” – thế hệ “ngũ buông bỏ”. Và thậm chí, danh sách ấy ngày càng nhiều hơn, khiến người ta quyết định để vào đó tiền tố “n” – n-po, nghĩa là từ bỏ nhiều thứ không đếm xuể.

Sợ hãi hôn nhân bởi những áp lực quá lớn khi vừa phải kiếm tiền vừa phải chăm lo cho cuộc sống của một gia đình

 

Năm 2017, 74% người trưởng thành tại Hàn Quốc cho biết họ đã từ bỏ ít nhất 1 mục đích sống. Có thể là kết hôn, hẹn hò, giải trí, mua nhà, hoặc nhiều khía cạnh khác với nguyên nhân là vì khó khăn tài chính.

Giống như nhiều quốc gia khác, áp lực của giới trẻ Hàn Quốc trên thị trường việc làm cũng gia tăng. Năm 2020, tỉ lệ thất nghiệp của Hàn Quốc là 4% – mức cao nhất trong suốt 19 năm. Trong đó, 9% là người từ 15 đến 29 tuổi.

“Thị trường việc làm trở nên rất nghèo nàn, dẫn đến chuyện kiếm việc khó khăn,” – Lim, giáo sư ĐH Keimyung cho biết. “Khi không có việc, bạn sẽ có ít lựa chọn cho tương lai hơn.”

Bên cạnh đó còn một số lý do khác khiến giới trẻ Hàn Quốc buông bỏ vai trò truyền thống của mình. Nữ quyền – vấn đề đang nổi lên ở Hàn Quốc do nạn phân biệt giới tính và tội phạm tình dục số gia tăng – là một ví dụ.

Shin cho biết mẹ cô đã bỏ việc sau khi sinh cô và em gái. Tuy nhiên vào lúc này, Shin không muốn để hôn nhân cản bước sự nghiệp của mình, giống như mẹ cô đã từng. “Tôi nghĩ chồng sẽ gây cản trở công việc và những thứ tôi muốn làm. Tôi đã học tập và làm việc rất nhiều, và tôi không muốn từ bỏ tất cả chỉ để lấy chồng hoặc sinh con.”

Nguyên nhân gây ra lối sống buông bỏ là rất nhiều, nhưng đa phần đều đến từ sự cạnh tranh khốc liệt của cuộc sống, bất bình đẳng xã hội hoặc những yếu tố xã hội khiến người trẻ mất đi động lực kiếm tiền và phát triển bản thân. Và việc một thế hệ giảm sức chi tiêu, sống thờ ơ với thời cuộc có thể dẫn đến những hậu quả nghiệm trọng về phát triển kinh tế. Làm thế nào để giải quyết được những mâu thuẫn và kích thích cho thế hệ “buông xuôi” này phấn chấn và tích cực trở lại? Một bài toán khó mà chưa có quốc gia nào có lời giải đáp

Đánh giá 5*, Like, Chia sẻ và Bình luận để động viên chúng tôi !
Đánh giá bài viết:
Đánh giá bài viết